Verantwoord je elpees wassen

Schat, ben je spek aan het bakken?

O, laat maar…. Het is de elpee… Mmm, deze plaat heeft toch wel eens beter geklonken …
Ik mag graag een elpee op mijn draaitafel leggen. Ik koop bijna mijn hele leven al veel muziek en heb een royale verzameling, vinyl. Speel ik gewoon af naast mijn digitaal vastgelegde muziekcollectie. Ik ben beslist geen fundamentalist die alleen muziek van Vinyl wil, maar kan er wel erg van genieten. Klinkt je digitaal zoveel minder dan je vinyl? Dan heb je mogelijk niet genoeg aandacht besteed aan de weergavekant van dit medium. En visa versa gaat natuurlijk even zo goed op.

Vuil ophoping? Tijd om je elpees te poetsen.

Ik ben altijd erg zuinig op mijn elpees geweest, maar de tijd laat toch zijn sporen achter in de groeven van het zwarte goud in de vorm van vuil en stof. Plots gaat een plaat tegenstaan, ben je die spekbakkerij zat. Tijd voor een grondige schoonmaak beurt!

Elpees wassen, Keith MonksJe hebt tegenwoordig meer mooie platenwassers dan in de gouden eeuw van het vinyl. Hierboven zie je een hele luxe uit de stal van Keith Monks, Deze fabrikant maakt al erg lang vinylwasmachines. Een platenwinkel waar ik eind jaren zeventig wel eens kwam had een dubbele staan. Voor 1,50 gulden werd een smerige elpee gewassen en voor 0,50 cent extra kreeg je een nieuwe binnenhoes om je weer glimmend gewassen LP.

Loricraft

Elpees wassen, Loricraft 2De gemene deler van alle platenwasmachines is dat die toch aardig wat geld kosten, zelfs de meest voordelige types. Als je geld te verbranden hebt schaf je gewoon zo’n mooie wasser aan. De mensen die wat meer op hun uitgaves moeten letten hoeven ook niet naar beduimeld vinyl te luisteren, daarvoor is er ook een heel aardig alternatief.

<  ook zo’n mooie machine van Loricraft.

 

Elpees wassen, VPI 2

VPI

De wasmachines van VPI worden ook al jarenlang aangeboden en hebben een uitstekende reputatie. Met deze vinylwasser breng je in tegenstelling tot bovengenoemde dure jongens de reinigingvloeistof even met hand met flesje en borstel aan. Het afzuigen wordt door de ingebouwde ‘stofzuiger’ gedaan. Dit principe kom je vaak tegen.

 

Okki Nokki

Elpees wassen, Okki-NokkiZo ook bij de van oorsprong Nederlandse Okki Nokki. Misschien wel de meest aantrekkelijke vinylwasser van dit moment als je de kwaliteit tegen de vraagprijs afzet. Ik heb er zelf nog niet mee gewerkt maar wel live aan het werk gezien, met een glanzende vinylschijf als eindresultaat. Wat deze machines wel gemeen hebben is het hoge geluidsniveau van de zuiger. Ik heb zelf de Nitty Gritty, die je verderop in het verhaal tegenkomt, en kreeg er en paar oordoppen bijgeleverd. Voorwaar, geen slecht idee van de fabrikant!

Duitse blingbling

Elpees wassen, Clearaudio Double MatrixUit Duitsland komen ook een paar superluxe dure jongens, die in principe geen ander eindresultaat nastreven dan de betaalbaarder VPI en Okki Nokki, maar door hun uitvoering en werking ongelooflijk comfortabel in gebruik zijn maar een rib uit het lijf kosten. Zoals de Clear Audio Double Matrix hierboven, die zelfs beide plaatkanten simultaan wast. Toch kijk ik best een beetje met een schuin oog naar mensen die zich dit kunnen veroorloven. Het zijn toch wel allemachtig mooi gemaakte machines. In gebruik ook veel minder luidruchtig overigens, merkte ik toen ik vorig jaar een demo bijwoonde.

Pagina's: 1 2 3 4

Over Dick van de Merwe

Dick van de Merwe is een echte buizenveteraan. Zijn Triodedick zelfbouw projecten worden wereldwijd door hobbyisten gebouwd. Reeds vanaf 1997 deelt hij zijn kennis via geschreven en on-line media.

Reacties

  1. caszl zegt:

    Met veel interesse gelezen. Normaal reageer ik hier nooit op. Veel mensen in m,n omgeving kijken erg op als je zegt dat een lp pas goed klinkt als ie is gewassen. Dan krijg je vragen als: ben je wel lekker dan? Of: hoe was je die? Als je zegt een platenwasmachine te gebruiken zijn ze het spoor helemaal kwijt.
    Ik ga het kort houden. Ik verkeer in de positie dat ik best geld kan vrijmaken voor een Keith monks of Loricraft of iets in die trend. Ik heb ook met deze machines mogen stoeien. En werken doen de boven genoemde 2 zeker wel. Maar ik ga al een hele lange tijd voor de okki nokki. Voor het geld een echte aanrader (en zoveel geluid maakt ie niet)

  2. Dennis Meijer zegt:

    Mijn ervaring is dat je bij het wassen van LP’s een aantal zaken goed in de gaten moet houden. Dit gaat zowel om de toepaste procedure als het gebruik van vloeistoffen en de volgorde van gebruik m.b.t. de laatsten. Met de aanschaf van een wasmachine ben je er gewoon nog niet, alles hangt in grote mate af van de toegepaste methode, vloeistoffen en volgorde. Ik gebruik zelf overigens een basismodel vacuüm vinylwasser van Clearaudio. Er zijn uiteraard vele wassers, en ook goedkopere, die de job doen. Mijn keus viel op deze machine gezien het afwerkings- en geluidsniveau.

    Als een plaat erg vervuild is, wat mij regelmatig gebeurd bij een tweedehands aankoop, dan breng ik eerst Vinyl1 van Audiotop op en neem ik de LP voorzichtig af met make-up pads (tot groot ongenoegen van mijn vrouw) om zo het ergste vuil te verwijderen. Vervolgens breng ik nog een keer dezelfde vloeistof op en zuig ik de plaat af. Daarna laat ik de laatste restjes vloeistof nog even verdampen. Een nadeel van isopropyl alcohol, een ingrediënt van de bovengenoemde vloeistof, is dat het invloed heeft op de oppervlakte spanning van het vinyl. Als je LP direct na dit gedeelte van het proces opzet dan is de kans groot dat je zult ervaren dat deze “overspannen” klinkt, er is meestal een duidelijke vervorming in het hoog waar te nemen. (dit is niet in dezelfde mate bij elke LP hoorbaar) Dit is goed te verhelpen met een, in dit geval, een derde run bestaande uit een behandeling met een vloeistof met een zeepcomponent, zoals L’Art Du Son (verdund met GEDESTILLEERD water) of het toepassen van Vinyl2 van Audiotop. Deze derde run normaliseert de oppervlaktespanning. Gewoon water bevat kalk en dat is desastreus voor de LP. Gedemineraliseerd water laat een, minder schadelijk, residu van kalium en natrium op de LP achter en is daarom ook niet aan te bevelen.

    Er gaan nog steeds geruchten de ronde dat isopropyl alcohol schade zou toebrengen aan het vinyl (kwaliteit zoals toegepast vanaf einde vijftiger jaren) maar dat blijkt niet uit enig wetenschappelijk onderzoek. Mogelijk zijn deze geruchten ontstaan door het waarnemen van de effecten m.b.t. de oppervlakte spanning en de desastreuze invloed van alcohol varianten op oude schellak platen.

    Nieuwe platen en “schone” oude platen was ik alleen af met de bovengenoemde vloeistof met een zeepcomponent. Ook bij de meeste nieuwe platen is er direct een positief effect waarneembaar, blijkbaar blijft er een residu van lossingsmiddelen etc. achter tijdens het productieproces. Kortom, met het wassen van platen is veel voordeel te behalen, uiteraard als men een grote zorgvuldigheid betracht bij gebruik van apparaat, toepassing van separate borsteltjes m.b.t. vloeistoffen en het zorgvuldig schoonhouden van dezen en het (de) borsteltje(s) op de vacuüm afzuigmond. Het mag duidelijk zijn dat er allerlei vuil blijft kleven aan de borstels en dat er een risico is dat je vuil gaat verspreiden i.p.v. verwijderen. Het goed schoonhouden van het materiaal is een must. Ik hoop hiermee iets zinnigs te hebben toegevoegd aan dit onderwerp. Grt, Dennis

    • Hierbij een reactie op het verhaal van Dennis Meijer, je verteld namelijk precies het probleem dat ik soms ervaar. Ik gebruik een Knosti Disco Antistat set, of eigenlijk 2. In de eerste bak was ik de plaat met de standard vloeistof van Antistat, waar (zo te ruiken) zeker isopropyl alchol in zit. Daarna gaat de plaat in bak 2, waar gedemineraliseerd water in zit met een drupje vaatwasmiddel. Hierna drogen.

      Bij sommige platen ervaar ik dan nog het geluid dat je als ‘overspannen’ aangeeft, vooral in het hoog. En inderdaad, niet op alle platen, en bij de een erger dan bij de ander.

      Hoe zou ik dit kunnen verbeteren, zou het aan de gebruikte schoonmaakvloeistof kunnen liggen? Vinyl1 van Audiotop zit op een heel ander prijsniveau dan het spul dat ik gebruik, of is een idee om zelf wat te mengen van isopropylalcohol en gedemineraliseerd water bv? EUR 100,- voor 1 liter tikt wel aardig aan…

      Verder, mooi verhaal!

  3. maurice zegt:

    Een uiterst goedkope methode om LP´s weer goed schoon te krijgen zie je hier:

    http://www.youtube.com/watch?v=_gyvipBs6Vs

    Het lijkt een beetje een rare methode, maar in de praktijk werkt het zo goed dat ik mijn dubbele Keith Monks heb verkocht en enkel nog de getoonde methode gebruik. Geen gedoe meer met allerlei reiningingsvloeistoffen die vaak erg duur zijn en niet effectiever dan de methode in het Youtube filmpje.

    Apropos reinigingsvloeistoffen, hier mijn recept voor het zelf maken van reinigingsvloeistof:

    2 Delen Aqua Purificata (enkel deze soort water gebruiken, want andere soorten zijn min of meer vervuild)

    1 Deel 96% zuivere alcohol

    en last not least een druppeltje afwasmiddel om de oppervlaktespanning te breken.

    Dit recept werkt minstens even goed, zo niet beter dan de vaak overdreven dure kant en klare mengsels die te koop worden aangeboden.

    • Nou Maurice,

      Om eerlijk te zijn zou ik zelfs mijn enkele Keith Monks (niet dat er eentje heb hoor) niet snel inruilen voor een emmertje houtlijm…:-)

      • maurice zegt:

        Tja, dat is je eigen keuze, maar ik ben achteraf blij dat ik van die luidruchtige en veel plaats benodigende KM af ben. Je doet een beetje gekscherend over het “emmertje” houtlijm, maar ik verzeker je dat het prima werkt. Als het het niet gelooft, probeer het zelf eens op een oude LP uit.
        Audiofielen zijn een raar volkje en schijnbaar pas tevreden als ze een klein kapitaal kunnen uitgeven voor iets wat ook veel goedkoper en met hetzelfde resultaat had gekund.
        Het emmertje houtlijm past natuurlijk niet meteen in die belevingswereld en zal “serieuze” (ahum!) audiofielen eerst eens afschrikken..

        Ik herinner mij dat in de 1980-er jaren spul te koop was dat je op de LP moest spuiten en na drogen kon je het compleet met alle vuil van de LP trekken. Ik geloof dat het Discofilm heette. Het is echter hetzelfde principe als ook met de houtlijm en werkt perfect!

        • Maurice,
          Ik vind het niet zo vreemd dat ‘audiofielen’niet meteen aan het smeren van houtlijm op een net duur betaald collectors item denken? En het YouTube filmpje ziet er op zijn minst een beetje koddig uit. Toen ik het een tijdje terug voor het eerst zag kon ik een brede grijns niet onderdrukken en dacht even dat het de laatste week van maart op YouTube was gezet. Ik zeg niet dat het niet werkt, kan ik immers niet weten, ik heb houtlijm tot nu toe alleen gebruikt waar het in eerste instantie voor gemaakt is, en misschien ís het wel het ei van Columbus. Maar ik hou me voorlopig nog even bij de gewone sopjes voor mijn platenwasexercities. Maar reacties, positief en/of negatief, van andere lijmgebruikers zijn uiteraard van harte welkom!

          • Hallo Maurice en Dick,

            Ik ken de methode van de houtlijm. Houtlijm of polyvinylacetaat (PVAC) is een thermoplastischmateriaal. Als het gebruikt wordt waar het voor gemaakt is, dan ‘trekt het in de houtnerf’ en bind het de beide houtmaterialen samen.
            Echter op vinyl zal de hechting niet sterk zijn en kunj je na aandrogen de gehele film lostrekken en al het vuil wat zich in de nerven bevind meenenemen En voila, een schone plaat is het resultaat.
            Het is echter leuk voor toepassen van een enkel exemplaar, tenzij je 100 liter houtlijm ergens voordelig kunt aanschaffen. Dan heb ik het ook nog niet over de tijd gehad die je nodig hebt om beide kanten te ontdoen van het kwaad. Met een enkele LP ben je snel een dag zoet, als het niet meer is.
            Dus, het werkt, maar handig is het niet.
            groet, Marco

    • Dirk Hendrikse zegt:

      Ik heb al een tijd een artikel klaar over houtlijm maar het is vanwege alle drukte dat ik de foto’s nog niet heb gemaakt, het is een goede manier om platen schoon te krijgen, alleen tijdrovend want je moet wachten tot de lijm droog is, voor mij werkt deze oplossing perfect, ik ga binnenkort foto’s nemen en dan krijgt Dick weer een mail.

      Groet
      Dirk

  4. Hallo,
    Waar in Duitsland is de Nitty Gritty gekocht?

    Groeten, Frank

  5. Dank je Dick!

  6. Bert van der Toorn zegt:

    Met enige verbazing heb ik diverse verslagen gelezen betreffende het schoonmaken van vinyl platen. Sedert enige tijd ben ik teruggegaan naar het luisteren naar het gouden zwart. Van een kennis kreeg ik een partij platen. Nu nog een speler. Op Marktplaats heb ik een aantal platenspelers gekocht. Er was voor 20 Euro een Pioneer PL-514 speler. Op mijn bescheiden labje is hij ontdaan van alles wat de arm en plateau moest aandrijven om de zaak te automatiseren.
    Daarna plateau lager schoon gemaakt en gesmeerd. Ook de lagers van de motor, Nieuwe snaar en naald. Uiteraard is de lift in takt gebleven. Heb een Mitsubishi versterker DA-310. De boxen zijn halfgeladen Horn Luidsprekers. Een breedband luidspreker per kast. Zijn niet te tillen en hebben onderin een gat van 20 bij 20 cm. Hoogte:114 cm, Diepte:35 cm. Verder geen filters. Immers er is maar een luidspreker. Het grote moment was daar. Het was echt een openbaring. Verwend als ik ben was de weergave verbluffend. De Instrumenten waren los en leken hun plaats te hebben tussen de afstand van de kasten. (afstand ca. 2.25 mtr.)
    Maar nu zorgden wat knisperende stoorgeluidjes voor enig luisterongemak. Wat nu? Onder de kraan met wat afwasmiddel? Nee niet aan te raden. Bij een plaat geprobeerd maar nee. Nu heb ik veel aan Auto’s gewerkt en had nog spuitbussen met Brake Cleaner (zonder CFK’s). Op de bus staat ‘Dir Grune Punkt’. Daarmee spoot ik de plaat aan beide kanten in, waarna ik direct met een zachte handdoek de plaat rond draaide. De plaat is binnen een minuut droog en opnieuw op de draaitafel.
    Wat zou het resultaat zijn? Welnu de plaat was herboren. Direct de plaat van SCHUBERT Symphony 2 en 3 Berliner Philharmoniker met dirigent Lorin Maazel uit de Clico gevist en dezelfde behandeling gegeven.
    Ook die plaat was gered van de vernietiging. De prijs voor een doos met 10 bussen is 18 Euro. Genoeg voor de eerste 5 jaar. Mocht u de wenkbrauwen fronzen is dat uw goed recht, maar ik ben happy met deze methode en geef geen bakken met geld uit.

    • Joris zegt:

      Hallo Bert,
      Ben ook erg benieuwd naar het merk en soort van de brake cleaner. Der Grune Punkt is in Duitsland meer een keurmerk voor recyclebaar materiaal, daar op zoeken leverde me niet veel op behalve dat er erg veel verschillende soorten cfk vrije remmenreinig vloeistoffen bestaan.
      Groet,
      Joris

  7. Rob Blom zegt:

    Hallo Bert,

    Heel interessant! Waar koop je de desbetreffende (merk?) spuitbussen?

    Ik hoor graag van je.

    Met briendelijke groet,

    Rob

  8. Platen schoonmaken met remmenreiniger…, of met lijm………., het moet niet gekker worden……….., boordevol chemische zooi, langetermijn gevolgen voor vinyl.., inwerkingen op vinyl?…… ., spontane breuk misschien ?, of wat dan ook.

    Je moet maar durven…….., zou het niet doen…….

Laat wat van je horen

*