Het complete PhonoDude verhaal (deel 2)

Na deel 1 van ‘Het complete PhonoDude’ verhaal komen we uit in 2014, waar de laatste versie het licht ziet. De PhonoDude 2014 ziet er overzichtelijker uit dan de vorige. De oude versie was ook eigenlijk voor eigen gebruik gebouwd. De nieuwe PhonoDude is opgezet met een prettige nabouwbaarheid in gedachten.

2014

Nieuwe PhonoDude eerste protoversie De nul-versie speelt prachtig, maar tijdens de bouw krijg ik twijfels of de bouwwijze niet nóg wat overzichtelijker zou kunnen om ook door een minder ervaren, maar geïnteresseerde, hobbyist wel probleemloos te volgen is. Al vlot  wordt er een tweede proto opgezet. Het doel is vooral om de nabouwbetrouwbaarheid verder te stroomlijnen. Dat lijkt te lukken. De grote lijnen zijn nu wel uitgezet. Alle montagegaten en gaatjes worden in een tekening gevangen om een aantal chassis professioneel te laten bewerken. Als deze gereed zijn wordt PhonoDude nummer 3 gebouwd. Het zelfbouwen van audioapparatuur is leuk werk, maar een passende mooie behuizing vinden is meestal een pijnpunt, laat staan het bewerken er van. Dat vergt toch enige ervaring en de juiste gereedschappen: boren, trekponsen, vijlen… Het afmonteren van een bewerkt chassis, het bedraden en solderen is nu eenmaal veel gemakkelijker thuis te realiseren dan het hakken, zagen, boren en ponsen van een metalen chassis. PhonoDude frontaal

Nieuwe trafoset

Omdat we nu toch bezPhonoDude -  JJ EZ81ig zijn is de voedingstrafo ook nog eens onder de loep gehouden en aangepast. Het is uiteindelijk een type trafo geworden met een hele lage inrushstroom, waarin maar weinig extra warmte wordt gegenereerd, ook niet bij continu gebruik. En geen mechanische hummm, slechts stilte. De smoorspoel is nu van het type met amorfe kern. Voor de gelijkrichtbuis is de EZ81 gekozen, die anno nu weer nieuw geproduceerd wordt door Electro Harmonics en JJ. Een goede timing, de oude productie begint behoorlijk schaars (lees: duur) te worden. Ik zie te veel buizen met al veel vlieguren (nog even snel uit een oude radio getrokken?) voor te veel geld aangeboden op de bekende virtuele handelsplaatsen. Om nog even snel te kunnen cashen. Wie had dat ooit nog kunnen denken. Maar heb je nog Philips, Telefunken, Mullard of wat ook voor mooie NOS EZ81 buisjes, nieuw of nog in prima conditie liggen, prik die dan gerust in de buishouder.

Opbouw van de PhonoDude 2014

phonodude 2014 schemaDe eerste versterkertrap met de 5755 heeft alle upgradestormen fier doorstaan. Sterker nog, ik zou daarvoor zo niet eens een beter alternatief voor weten. De tweede trap heeft in de loop der tijd een keur aan buisjes gehad waarvan de 6N3 en afgeleiden me hier het beste bevalt. De totale versterking is nu nagenoeg perfect naar mijn zin en een stuk lager dan die van de eerste PhonoDude versie, met een ECC83 buis in de tweede versterkertrap. De lagere gain geeft in de praktijk een prettiger werking. Met een gemiddeld MM element ligt de uitgangspanning nu praktisch op het uitgangsniveau van een CD-speler. PhonoDude -  schuinvoor (2)Een bijkomend voordeel is dat de 6N3 buis, mede dank zij de lagere versterking en lagere inwendige weerstand, een beduidend betere signaal/ruisverhouding laat zien en horen. De laatste versie van de PhonoDude mag gerust ruisarm worden genoemd. En natuurlijk is door het gebruik van de 6N3 de uitgangsimpedantie ook een stuk lager geworden. Dat vertaald zich overigens ook in een nauwkeuriger RIAA correctie naar het hoog toe. Nu is het extra hoogkantelpunt, de zogenaamde Neumann correctie, op 3.18 µs ofwel 50 kHz duidelijk accurater dan in de vroegere versie. Bij de ECC83 wordt deze door een natuurlijke hoogafval (dank zijn het Millereffect) van deze buis eigenlijk te vroeg afgevlakt. Wat de bedoelde fasekarakteristiek niet helemaal ten goede komt. Ik zeg niet dat dit meteen tot excessief betere prestaties leidt, maar ook hier helpt ieder beetje weer mee om de lat zo hoog mogelijk te leggen. En waarom zouden we eigenlijk een extra Neumann kantelpunt aanbrengen als we er toch maar half gebruik van maken? Over deze Neumann correctie (van de fameuze nog altijd gebruikte snijmachines van Neumann) gaan overigens genoeg ‘voor en tegen’ discussies op het www. Helaas hebben veel van de taaie ‘niet-gelovers’ het voor een merendeel nooit zelf getest maar schermen hoofdzakelijk met theoretische sabels en eigen aannames. Inderdaad: de roemruchte ‘leunstoelaudiofielen’…

PhonoDude 2014 voeding PhonoDude 2014 voedingschema

Pagina's: 1 2 3 4 5 6

Over Dick van de Merwe

Dick van de Merwe is een echte buizenveteraan. Zijn Triodedick zelfbouw projecten worden wereldwijd door hobbyisten gebouwd. Reeds vanaf 1997 deelt hij zijn kennis via geschreven en on-line media.

Reacties

  1. John van Gerven zegt:

    Hallo Dick,
    Dat is weer een mooi en duidelijk verhaal. Ik heb mijn Dude al een tijdje op de 6n3p-dr spelen en dat bevalt heeel goed. De gloei is iets minder mooi als de 5670 maar alla. 🙂
    Het enige wat ik mis aan je uitleg is de keuze voor 1uF / 400V in plaats van 0,47uF / 400V uit de vorige versie. Wat kan je hier over vertellen?
    Groet John

  2. Ik heb recent de laatste versie gebouwd,en kan hem iedereen aanbevelen.
    Na vele phonoversterkers in huis gehad te hebben tot 3000€ Was ik eigenlijk
    nooit helemaal tevreden.
    Met deze phonodude versie is het in 1 woord “muziek”en beleef ik alle platen weer opnieuw.
    Mijn complimenten voor het vele werk wat er de afgelopen jaren in heeft gezeten,van het door ontwikkelen tot het matchen van de toegepaste componenten.
    Dit hoor je gewoon terug,en de ontwikkeling op deze manier zou een commercieel apparaat waarschijnlijk onbetaalbaar maken.
    Dick & Marco…ga zo door!!

  3. Jan Geert zegt:

    Grappig, ik heb een paar jaar geleden een paar van precies die CinMag trafo’s op de kop getikt met het lange-termijn plan om ze in te bouwen in….. een nog te bouwen phonodude!
    Daar ben ik dan nu mee bezig.

    Groet, Jan Geert

  4. Ioannis Liverezas zegt:

    Hi Dick,

    A couple of questions regarding the new schematic:
    * The output coupling capacitor has been changed from 0.47u to 1u to achieve lower cutoff frequency with the next change?
    * Why are the 5755 feeding capacitors changed from 47u to 22u?
    * What is the difference of connecting the heater supply to the common earth via C5 compared to previous version that it was connected to a voltage divider of 220K/82K? Is this required for the LM317 or does it give better performance?

    Best regards!

    • Hello Ioannis,

      All changes that you mention here are primarily not critical to the sound quality. An amplifier design is subject to evolution, which is the reason for the changes.

      • Ronny Bakker zegt:

        Hallo Dick,

        ik ben wel benieuwd naar het antwoord op de vraag van Ioannes betreffenede het niet liften van de gloeispanning. Laat je hem nu zweven?

        Ronny

        • Ronny,

          Ioannes kan geen Nederlands lezen, maar het is meer dan eens te lezen in mijn andere zelfbouwversterkerverhalen.
          Optillen via een weerstanddeler is altijd een compromis. Je tilt de spanning op een niveau dat ruwweg tussen massapotentiaal en spanningpotiaal van de bovenste buis ligt.
          In de jaren 90 was ik echter vaste lezer van het onvolprezen USA DIY audiomagazine ‘Sound Practices’. Daarin las ik eens over een klassieke methode om alleen via een condensator te ontkoppelen. AC signalen ‘zien’ dan het massapotentiaal, terwijl er voor DC tussen de gloei en kathode van de buis geen hoge verschilspanning ontstaat.
          Zou je geen ontkoppelcondensator gebruiken dan krijg je geheid een vervelende brom uit je luidsprekers. Mét de ontkoppelcondensator is de brom als sneeuw voor de zon verdwenen en even ver weg gezakt als met een rechtstreekse koppeling van de gloeidraad/ gloeivoeding naar massa.
          In de 15 jaar dat ik dit nu gebruik blijkt het een erg veilige methode te zijn. Maar zoals ik al vertelde: ik heb het niet zelf bedacht. Dat heeft waarschijnlijk een heldere geest in de jaren 40 of 50 als gedaan…:-)

  5. Wijnand Kuijt zegt:

    Beste Dick en Marco,

    Wat een leuke en informatieve site! Ik lees met veel plezier hoe jullie voor de zelfbouwer interessante projecten weten samen te stellen. Erg leuk en mijn welgemeende complimenten hiervoor. Ga zo door! Ik overweeg zelf de kit-versie van de Phonodude 2014 te gaan bouwen.

    Naar aanleiding daarvan heb ik nog wel klein aantal vraagjes:
    1. Hoe moet ik de kwaliteit van de Phonodude inschatten tov commerciele apparatuur die kant en klaar op de markt aanwezig is ? Ik draai nu met een Transrotor Phono (700 euro). Kan ik de Dude vergelijken met commerciele phono trappen van 3000 euro en meer ?
    2. Waarom is gekozen voor een EZ81 en niet voor een wat aantrekkelijker ogende andere gelijkrichter (bijvoorbeeld GZ34) ?
    3. Er is niet gekozen voor afgeschermde bedrading van de schakeling naar de RCA in-en uitgangen ? Waarom niet ? Met is toch minder bromgevoelig ?
    4. Hoe stil is de buizenschakeling qua brom/ruis ? Ik draai met een Jericho 08 hoornsysteem (97 dB gevoeligheid) en daar hoor je vrij veel ruis op bij buizenamps/phono stages.

    Met vriendelijke groet,

    Wijnand

    • Hallo Wijnand,

      Het is altijd een beetje moeilijk om je eigen product te vergelijken met andere kant en klaar apparaten. Het wordt dan zo snel preken voor je eigen parochie (‘wij van WC Eend adviseren iedereen WC Eend te gebruiken’). Zelf zeg ik: zet iedere phonopre er maar naast. Daarnaast heb ik berichten van gebruikers mogen krijgen die de dappere PhonoDude gerust met een vele duizenden euro RIAA voorsterker durfden te vergelijken.

      Een EZ81 is een gelijkrichtbuisjes die bedoeld is voor lage stromen zoals in een buisvoorversterker gevraagd wordt en dus heel goed op zijn plek in de PhonoDude voeding. De grote GZ34 is in de eerste plaats voor een eindversterker schakeling bedoeld.

      De in en uitgangsdraden zijn strak getwist, wat voor de noodzakelijke afscherming zorgt. De laatste versie van de PhonoDude is zo mooi stil dat die zelfs op de supergevoelige Klipschorn van Marco geen enkel ruis of bromprobleem laat horen. Ook aan de metingen kun je aflezen dat brom bij de PhonoDude totaal geen issue is.

  6. Is er een mogelijkheid om een complete zelfbouw kit te kopen?

    • Marco Bouwer zegt:

      We zijn druk bezig om de kit samen te stellen. Een nieuwe behuizing en een aamtal mechanische verbeteringen zijn in de maak. Binnenkort hoor je meer van ons.

  7. Richard zegt:

    Hoi Dick, ik ben van plan om de 5755 buis te vervangen met een 6SL7 aangezien de 5755 als miniatuur vervanger gedacht is voor de 6SL7. Denk je dat het ‘klankmatig’ veel verschil zal maken??

    • Ha Richard,

      De 6SL7 lijkt elektrisch gezien grotendeels wel op de 5755 buis, maar mist net die eigenschappen die hem zondermeer voor de eerste trap van de PhonoDude geschikt maakt. Het zal onder andere een aanpassing in het kathodecircuit vergen. Je kunt de 6SL7 niet rechtstreeks met kathode aan massa gebruiken, waar de 5755 juist voor ontwikkelt is.

      Met een 6SL7 is de PhonoDude geen PhonoDude meer…

Laat wat van je horen

*